Het onderscheid is geen theorie: ChatGPT telde in februari 2026 meer dan 900 miljoen wekelijkse gebruikers en ruim 50 miljoen consumentenabonnees, volgens OpenAI. Al die mensen chatten. Of ze ook taken laten uitvoeren, hangt af van de functies die ze hebben aangezet. Dat verschil tussen antwoorden en uitvoeren komt in dit hele artikel terug.
Vier punten om te onthouden terwijl je verder leest:
Een chatbot beantwoordt vragen; een AI-agent plant stappen en gebruikt tools.
Het label zegt weinig: ook ChatGPT heeft agentfuncties.
Vergelijk de kosten per taak, inclusief inrichting en controle.
Test één afgebakende taak voordat je beslist.
Wat is het verschil tussen agentic AI en AI-chatbots?
Een AI-chatbot antwoordt in een gesprek. Agentic AI werkt naar een doel toe: het plant stappen, gebruikt tools en controleert het resultaat. IBM omschrijft het onderscheid zo (vrij vertaald): generatieve AI maakt nieuwe inhoud. Agentic AI richt zich op "het bereiken van doelen door te plannen, beslissingen te nemen en workflows met meerdere stappen uit te voeren, met wisselende mate van autonomie".
Die mogelijkheden kunnen in één product samenkomen. ChatGPT is daar een voorbeeld van. Je kunt ermee chatten en, met de beschikbare tools of agentfuncties, werk laten uitvoeren. Kijk dus naar de functies en rechten die aanstaan, niet alleen naar het chatvenster.
Wat doet een chatbot?
Een chatbot is een gespreksinterface. Een eenvoudige vraag-antwoordchatbot zonder uitvoerende tools geeft antwoorden, maar verandert niets in je systemen. Andere chatproducten kunnen bestanden verwerken, code uitvoeren of gekoppelde diensten gebruiken.
Dat zie je bij ChatGPT: het kan bestanden analyseren en Python-code uitvoeren, context onthouden en via apps ondersteunde acties uitvoeren. Voor langere opdrachten biedt OpenAI ChatGPT Work. Welke functies je kunt gebruiken, hangt af van je abonnement, je instellingen en de toegang die je geeft.
Regelgebaseerde chatbot, AI-chatbot of AI-agent?
Niet elke chatbot werkt hetzelfde. Een regelgebaseerde chatbot volgt een script. Die herkent vaste vragen of knoppen en geeft vaste antwoorden. Een AI-chatbot gebruikt een taalmodel. Daardoor kan die vrij formuleren en ook vragen beantwoorden die niemand vooraf heeft uitgeschreven. Geen van beide verandert iets in je systemen, tenzij iemand ze aan tools koppelt.
Een AI-agent begint bij een doel, niet bij één vraag. De agent plant de stappen en gebruikt de tools en rechten die je geeft. Daarna controleert de agent het resultaat en gaat pas dan verder. In de praktijk vervagen de grenzen: een AI-chatbot met gekoppelde acties gedraagt zich al deels als een agent. Daarom vergelijkt de tabel hieronder mogelijkheden, geen productnamen.
Met vier vragen zie je wat een product echt kan:
Kan het iets veranderen in je systemen, of geeft het alleen antwoord?
Kan het meer dan één stap naar een doel plannen?
Welke tools en rechten krijgt het, en wie bepaalt die?
Welke acties wachten op jouw goedkeuring?
Wat doet een AI-agent?
Een AI-agent zoals Hermes Agent kan met de juiste toegang bestanden lezen en aanpassen, scripts draaien en resultaten controleren. Binnen de opdracht kiest de agent zelf de volgende stappen. Dat garandeert geen goed resultaat. Spreek daarom af welke acties eerst goedkeuring nodig hebben en wie het werk controleert.
Een agent kan ook doorwerken zonder dat iemand een vraag stelt. In een agentic workflow pakt de agent op vaste momenten zelf de volgende taak op en laat het subagents een deel van het werk afronden.
Wat kan er misgaan met een AI-agent?
Een agent die kan handelen, kan ook verkeerd handelen. De agent kan het verkeerde bestand aanpassen of een bron verkeerd lezen. Of de agent volgt instructies die verstopt zitten in een webpagina of document. De OWASP Top 10 for LLM Applications noemt prompt injection en excessive agency bij de belangrijkste risico's. Volgens OWASP heeft excessive agency drie oorzaken: te veel functies, te veel rechten of te veel zelfstandigheid. Heeft een agent daar meer van dan de taak vraagt? Dan kan er schade ontstaan als er iets misgaat.
Die risico's beperk je telkens met dezelfde basis. Geef de agent alleen de toegang die de taak vraagt. Spreek af welke acties goedkeuring nodig hebben en controleer het werk achteraf. Een volledige lijst met controles vind je in onze checklist om AI veilig te gebruiken met bedrijfsdata.
Praktisch voorbeeld
Stel, je moet een pagina op je website bijwerken. Met een vraag-antwoordchatbot zonder schrijftools vraag je advies. Het voorstel verwerk je daarna zelf. Een agent met toegang tot je project of CMS kan de pagina lezen, aanpassen en het resultaat controleren. Een chatproduct kan dat ook, als de nodige tools en rechten er zijn.
Zo werken wij zelf. Onze eigen Hermes-installatie bij Voltti leest onze Search Console-data. Daarmee maakt de agent zelf een lijst van artikelen die een herziening kunnen gebruiken, de belangrijkste eerst. De agent mag Search Console alleen lezen. In Storyblok bewerkt de agent de teksten rechtstreeks en publiceert soms zelf. Daarna controleren wij het werk en sturen we bij waar nodig. Dit artikel is daar een voorbeeld van: de agent koos het uit en werkte het bij, een mens controleerde het resultaat.
Meer over wat een agent precies kan, lees je in ons overzicht van AI-agenten voor bedrijven.
AI-agent vs chatbot: de 7 verschillen
De tabel vergelijkt een eenvoudige vraag-antwoordchatbot zonder uitvoerende tools met een AI-agent die voor een taak is ingericht. Het zijn geen vaste grenzen tussen merknamen: ChatGPT heeft ook tools, geheugen en agentfuncties.