AI veilig gebruiken: checklist met 9 punten voor je bedrijfsdata

AI veilig gebruiken in je bedrijf begint met toegang, niet met technologie. Wie mag erbij? Welke data mag de agent zien? Welke acties vereisen goedkeuring? Deze checklist voor veilig AI-gebruik telt negen punten. Ze gaan over de tools die al in gebruik zijn, gebruiksregels, toegang, rechten, netwerk, modelkeuze, goedkeuring, back-ups en logging. Loop ze door voordat je bedrijfsdata koppelt.

Blauw schild met hangsloten en een sleutel, met golvende lichtlijnen op een donkere achtergrond
Negen punten voor veilig AI-gebruik in je bedrijf.

Checklist: 9 punten voor veilig AI-gebruik

De negen punten volgen twee principes. Geef AI alleen de toegang die een taak nodig heeft. En laat een mens de controle houden over wat ertoe doet. Elk punt eindigt met één vraag waarmee je je eigen opstelling controleert, nog voor een agent echte bedrijfsdata ziet.

De OWASP Top 10 for LLM Applications noemt dezelfde risico’s, zoals prompt injection en excessive agency (te veel handelingsruimte). Ook de Autoriteit Persoonsgegevens waarschuwde in februari 2026 voor AI-agenten zoals OpenClaw. Ze adviseert strikte toegangscontrole en terughoudendheid met externe plug-ins.

  1. 01

    Weet welke AI-tools je team al gebruikt

    Begin bij wat er al is. Volgens Eurostat gebruikte in 2025 bijna 20% van de bedrijven in de EU met tien of meer werknemers AI-technologie. Daarnaast gebruiken medewerkers vaak gratis chatbots, browserextensies of AI-functies in bestaande software, zonder dat iemand het bijhoudt. Dat heet schaduw-AI: bedrijfsdata belandt in tools die niemand heeft gekozen of gecontroleerd. Maak een korte lijst van elke tool, wie de tool gebruikt en welke data erin gaat. Controle: kun je elke AI-tool noemen die bedrijfsdata verwerkt?

  2. 02

    Spreek eenvoudige gebruiksregels af

    Leg in een paar regels vast welke data nooit in een AI-tool gaat. Denk aan klantgegevens, wachtwoorden, contracten en cijfers die nog niet openbaar zijn. Spreek af dat mensen zakelijke accounts gebruiken en geen persoonlijke, zodat je de controle houdt als iemand vertrekt. Samen vormen die regels je AI-beleid; de KVK beschrijft welke onderdelen erin horen. Wijs één eigenaar aan die het beleid bijhoudt en vragen beantwoordt. Licht de regels toe in een teamoverleg; een regel die niemand kent, beschermt niets.

    Ook de Europese AI-verordening vraagt om die kennis, en dat al sinds 2 februari 2025. Volgens de Autoriteit Persoonsgegevens moeten organisaties die AI gebruiken zorgen "dat personeel genoeg weet en kan om AI op een verantwoorde manier in te zetten". Dat heet AI-geletterdheid. Sinds een wetswijziging in 2026, de Digital Omnibus, schrijft de verordening geen vast kennisniveau meer voor. De plicht om AI-geletterdheid te ondersteunen blijft bestaan; zie de uitleg van de Europese Commissie. Controle: vindt een nieuwe medewerker deze regels op de eerste werkdag, en weet die wie de eigenaar is?

  3. 03

    Geef alleen aangewezen mensen toegang

    Laat alleen de medewerkers die je aanwijst met de agent werken. Zorg dat er geen publiek endpoint is waarlangs iedereen op internet erbij kan. Geef elke persoon een eigen toegang, zodat je die intrekt op de dag dat iemand vertrekt of van rol wisselt. Gedeelde logins verbergen wie wat deed. Controle: wie heeft vandaag toegang, en kun je één persoon verwijderen zonder de rest te raken?

  4. 04

    Houd rechten zo beperkt mogelijk

    Geef elke koppeling alleen de rechten die de taak nodig heeft, en begin waar het kan met alleen leesrechten. Een agent die je statistieken alleen kan lezen, kan je website niet per ongeluk aanpassen. Ook leesrechten tellen mee. Een agent die elke map kan lezen, kan een document tonen aan een medewerker voor wie het niet bedoeld is. OWASP noemt dit risico excessive agency. Een model met meer functies, rechten of zelfstandigheid dan nodig kan schade aanrichten als de uitvoer fout loopt. Controle: welke actie heeft de agent per koppeling echt nodig?

  5. 05

    Houd de agent in je eigen netwerk

    Laat de agent binnen je netwerk draaien, niet op het open internet. Mensen bereiken de agent via het bedrijfsnetwerk of een VPN. Zo zijn er minder ingangen en is er minder te vinden voor aanvallers. Houd je projecten en instellingen waar het kan op je eigen systeem. Lees voor de volledige verdeling wat lokaal blijft in een hybride AI-opstelling. Draait de agent op een aparte computer, lees dan wanneer je een Linux-computer nodig hebt voor een AI-agent. Controle: kan iemand buiten je netwerk de agent bereiken?

  6. 06

    Kies het model en filter de data

    Bepaal welk model de agent gebruikt en welke data naar een externe provider mag. Gebruik je eigen API-accounts en lees de voorwaarden van de provider. Bij consumentenabonnementen van ChatGPT kan OpenAI je chats gebruiken om modellen te trainen. Zet daarom "Improve the model for everyone" uit in de gegevensinstellingen. Onze vergelijking van lokale AI versus cloud-AI helpt je de opties af te wegen. Wil je een model zelf draaien, lees dan welke computer je nodig hebt voor lokale AI. Controle: weet je waar elk type data wordt verwerkt?

  7. 07

    Laat een mens de controle houden

    Sommige acties hebben veel impact: e-mails naar klanten sturen, bestanden verwijderen of betalingen doen. Die acties keurt een mens goed voordat de agent ze uitvoert. Bij routinewerk controleert een mens het resultaat achteraf en stuurt bij waar nodig. OWASP raadt zo’n menselijke goedkeuring aan voor acties met grote impact. Kijk ook feiten en cijfers in de uitvoer na: een model kan met veel overtuiging iets beweren dat niet klopt. Controle: welke acties kan de agent uitvoeren zonder dat iemand ze eerst goedkeurt?

  8. 08

    Regel back-up en herstel

    Maak regelmatig een versleutelde back-up van de omgeving en test af en toe of herstellen lukt. Hoe vaak hangt af van hoeveel er verandert. Bewaar back-ups op een aparte locatie in je netwerk, nooit op de node zelf, zodat één hardwarestoring niet beide treft. Een back-up die je nooit hebt teruggezet, is een hoop en geen plan. Lees wat er gebeurt met je AI-omgeving als de hardware uitvalt. Controle: wanneer heb je voor het laatst een herstel getest?

  9. 09

    Leg activiteit vast en spreek een incidentplan af

    Leg vast wat de agent doet, zodat je achteraf ziet welke actie wanneer en waarom gebeurde. Spreek vooraf af wie beslist als er iets misgaat en hoe je de toegang van de agent intrekt. Bepaal ook wie klanten of de toezichthouder informeert als het om persoonsgegevens gaat. Zet die afspraken op papier, bijvoorbeeld in een verwerkersovereenkomst. Controle: wie bel je als eerste?

Hoe past Voltti deze punten toe?

Bij Voltti zijn deze punten het vertrekpunt van elke opstelling, ook van onze eigen. Onze eigen Hermes-installatie leest Search Console-data met alleen leesrechten en draait in een eigen omgeving met aparte inloggegevens. De agent maakt bewerkingen in ons CMS, en een mens controleert het werk achteraf en stuurt bij waar nodig. Thuis passen we dezelfde regels toe op onze Raspberry Pi met Hermes en Home Assistant. Ook daar geldt: eerst alleen lezen, daarna één gerichte actie.

Bij klanten richten we elke installatie op dezelfde manier in. Elke medewerker krijgt een eigen toegang en elke koppeling minimale rechten. Versleutelde back-ups gaan naar een aparte locatie in je netwerk, nooit op de node. Hoe vaak dat gebeurt, spreek je met ons af. We volgen niet hoe je Hermes gebruikt; onze rol is installatie en support. Lees meer op onze pagina over veiligheid en privacy.

Ook skills, de uitbreidingen die een agent nieuwe taken leren, vragen aandacht. Een studie uit januari 2026 (een preprint) onderzocht 31.132 skills uit twee grote publieke marktplaatsen. In 26,1 % ervan zat minstens één kwetsbaarheid. Voor teams adviseren we daarom een GitHub-repo van je eigen bedrijf voor skills, plug-ins en MCP's. Van daaruit komen ze op elke Hermes-installatie, zodat je team samenwerkt en zelf in handen houdt wat de agent kan.

Wat kun je doen zonder eigen AI-agent?

Ook als je alleen standaard AI-tools gebruikt, maken deze maatregelen het verschil:

MaatregelWat het doetWaarom belangrijk

Geen bedrijfsgegevens in publieke chatbots

Plaats geen vertrouwelijke data in publieke tools zoals ChatGPT

Afhankelijk van abonnement en instellingen kan je invoer worden gebruikt om modellen te trainen

Eigen accounts bij modelproviders

Gebruik je eigen API-accounts, niet gratis publieke versies

Je houdt controle over wat er met je data gebeurt

Datafiltering naar externe modellen

Bepaal welke data naar een extern model mag

Voorkom dat gevoelige informatie je netwerk verlaat

Back-ups in je netwerk

Maak back-ups van data die je lokaal bewaart, naar een aparte locatie in je netwerk

Met een back-up herstel je opgeslagen data na een storing of fout

Wil je een veilige AI-omgeving? Voltti installeert Hermes en geeft support aan bedrijven in België en Nederland. Lees meer over lokale AI voor bedrijven of bekijk hoe een pilot werkt.

Gebruik deze checklist om AI veilig te gebruiken. Loop hem opnieuw door als je een nieuw systeem koppelt of de agent een nieuwe taak geeft. Kun je een vraag nog niet beantwoorden, wacht dan met die koppeling tot je het antwoord hebt. Negen vragen kosten minder tijd dan één datalek herstellen.

Deel je dit artikel met Engelstalige collega's of klanten? Er is ook een Engelse versie: AI safety checklist: 9 checks before you connect business data.

Portretfoto van Seppe Gadeyne

Seppe Gadeyne is developer en eigenaar van Voltti. Hij richt AI-agenten in voor bedrijven in België en Nederland.

Bijgewerkt op

Veelgestelde vragen

01Is AI veilig voor bedrijfsgegevens?

Dat kan, als je beperkt wie toegang heeft, welke rechten de agent krijgt en welke data naar een modelprovider gaat. Zonder die maatregelen neem je risico’s die niet nodig zijn. De negen punten in dit artikel laten zien wat je regelt voordat je bedrijfsdata koppelt, van schaduw-AI tot back-ups.

02Gebruikt Voltti onze data?

Nee. We volgen niet hoe je Hermes gebruikt en hebben geen permanente toegang tot je dagelijkse werk. Onze rol is installatie en support, en ondersteuning op afstand gebeurt wanneer jij erom vraagt. Je gesprekken, projecten en instellingen blijven in je eigen omgeving, onder jouw controle.

03Wat als er een datalek is?

Versleutelde back-ups naar een aparte locatie in je netwerk beperken de schade, en we helpen bij herstel en analyse. Gaat het om persoonsgegevens, dan meld je het lek volgens de AVG meestal binnen 72 uur bij de toezichthouder. Dat hoeft niet als het lek waarschijnlijk geen risico oplevert. Leg de procedure vooraf vast in een verwerkersovereenkomst.

04Moet ik voldoen aan de AVG (GDPR)?

Ja. Verwerkt je AI-opstelling persoonsgegevens, dan geldt de AVG (in het Engels GDPR), net als voor je andere systemen. De toezichthouders in België en Nederland publiceren informatie over AI. Zie de brochure van de Gegevensbeschermingsautoriteit over AI en de AVG en de themapagina van de Autoriteit Persoonsgegevens. Wij helpen met praktische beveiligingsmaatregelen en kunnen afspraken vastleggen in een verwerkersovereenkomst. Dit is geen juridisch advies.

05Moet ik een DPIA doen voor een AI-agent?

Als verwerkingsverantwoordelijke beoordeel je dat zelf. Een DPIA is verplicht bij een waarschijnlijk hoog risico voor mensen (artikel 35 AVG). Bijvoorbeeld als de agent mensen beoordeelt voor besluiten over hen, of op grote schaal bijzondere persoonsgegevens verwerkt. De Gegevensbeschermingsautoriteit en de Autoriteit Persoonsgegevens hebben elk een lijst van verwerkingen met een verplichte DPIA. Staat je toepassing er niet op? Voldoe je aan twee of meer van de negen Europese criteria, dan is een DPIA de vuistregel. Doe je er geen, leg dan vast waarom. Dit is geen juridisch advies.

06Is het veilig om gratis AI-tools te gebruiken voor je werk?

Alleen voor data die je ook openbaar zou delen. Gratis versies hebben vaak minder gegevensinstellingen, en de aanbieder kan je invoer gebruiken om het model te verbeteren. Gebruik zakelijke accounts voor je werk en zet modeltraining uit waar de tool dat toelaat. Houd klantgegevens, wachtwoorden en contracten uit gratis tools.

Vragen over veilig AI-gebruik?

Bespreek je pilot