Wat is shadow AI?
De term komt van shadow IT: software die medewerkers zelf gebruiken zonder dat de IT-afdeling ervan weet. Shadow AI is hetzelfde, maar dan met AI-tools. De tool zelf is niet het probleem. Een chatbot, een vertaaltool of een schrijfhulp kan prima zijn. Het gaat om gebruik dat buiten de afspraken en buiten het zicht van het bedrijf valt.
Het verschil zit in drie vragen. Weet je bedrijf welke tool het is? Weet het wie de tool gebruikt? En weet het welke data erin gaat? Een chatbot die je bedrijf met een zakelijk account heeft ingericht, met duidelijke regels, is geen shadow AI. Dezelfde chatbot op een privéaccount, met klantgegevens erin, is het wel.
Hoe vaak komt shadow AI voor?
De cijfers liggen hoog. In het Cybersecurity gedragsonderzoek Alert Online 2026 van ECP en BehaviorChange Group zegt 49% van de werknemers in Nederland weleens een privéaccount voor AI te gebruiken voor het werk. Volgens de onderzoekers kan dat leiden tot shadow AI. Het onderzoek liep in juni en juli 2026 bij 378 werknemers. Het gaat om wat mensen zelf zeggen te doen.
Ook leidinggevenden zien het. Gartner vroeg tussen maart en mei 2025 aan 302 verantwoordelijken voor cybersecurity of hun medewerkers verboden AI-tools gebruiken. Volgens het persbericht van november 2025 vermoedt 69% van de organisaties dat, of heeft het er bewijs van.
Meestal om sneller te werken. Een mail herschrijven, een lang document samenvatten of een tekst vertalen gaat met een chatbot in een paar seconden. Heeft het bedrijf geen goedgekeurd alternatief, dan zoekt een medewerker er zelf een. Soms is er wel een tool, maar is die trager, beperkter of moeilijk te vinden.
Een tweede reden is dat niemand de regels kent. Er is geen beleid, of het beleid staat in een map die niemand opent. Dan is een privéaccount de snelste weg, en lijkt het ook niet verboden. Shadow AI laat dus vooral zien dat je team AI wil gebruiken. Het is zelden een teken van slechte wil.
Shadow AI heeft ook meer vormen dan een chatbot in de browser. In de tabel zie je de vormen die je het vaakst tegenkomt, en de eerste vraag die je erbij stelt.